Stoppen: stakingswinst en stakingsaftrek

Wanneer je als zzp'er stopt, laat de Belastingdienst je niet zomaar gaan. Je moet alles wat je bedrijf nog waard is afrekenen—verborgen kasreserves, goodwill, uitrusting die meer waard is dan je hebt afgeschreven—en daar belasting over betalen. De stakingsaftrek is een aftrek die deze klap verzacht. In deze gids lees je wat je moet aangeven wanneer je ophoudt, hoeveel tegemoetkoming je krijgt, en hoe je de belasting via een stakingslijfrente over meerdere jaren kunt spreiden.

Wat is stakingswinst?#

Stakingswinst is de winst die je in je laatste jaar als ondernemer moet aangeven. Het is de totale waarde van alles wat je bedrijf bezit en wat niet in de normale winst van dat laatste jaar is verwerkt.

Voorbeelden van stakingswinst#

• Kasreserves: Je hebt jaren lang €50.000 opzij gezet voor belastingen, buffer en pensioen. Bij stoppen is dit inkomen als winst (hoewel je veel al hebt betaald toen je het verdiende—zie de tegemoetkoming hieronder).
• Uitrusting en voorraad: Een printer, meubilair of voorraad ter waarde van €10.000 waar je slechts €6.000 van hebt afgeschreven, veroorzaakt een stakingswinst van €4.000 (de restwaarde).
• Goodwill: Verkoop je je bedrijf aan iemand en zij betalen €20.000 extra voor "het bedrijf" boven de waarde van de activa, dan is die premie stakingswinst.
• Sluipende reserves: Elke verborgen waardetoename in bezittingen (een domeinnaam gekocht voor €100 die nu €5.000 waard is, een website met verkeerwaarde).
• Niet-verbruikte FOR: Had je nog een oudedagsreserve (FOR) toen deze in 2023 werd afgeschaft, dan moet elk restbedrag worden afgerekend en is volledig belastbaar als stakingswinst.

De uitdaging#

Anders dan normale bedrijfswinst (die je geleidelijk hebt opgebouwd en waarvoor je aftrekken hebt), kan stakingswinst opeens als één groot bedrag in een jaar aanvallen. Dit kan je in een hogere belastingschijf plaatsen of tot een verrassend grote rekening leiden. Daarom is tegemoetkoming.

Stakingsaftrek: de aftrek#

De stakingsaftrek is een automatische aftrek die je mag toepassen op stakingswinst. Het bedrag hangt af van het jaar van stoppen en is geleidelijk afgebouwd:

• 2024 en eerder: €60.000 (volledig vast bedrag)
• 2025: €45.000
• 2026: €30.000
• 2027 en verder: €15.000

Stop je in 2026 met €50.000 stakingswinst, dan mag je €30.000 aftrekken, waardoor €20.000 belastbaar blijft. Die €20.000 wordt belast tegen je marginale tarief (ongeveer 37–49,5%, afhankelijk van je inkomensschijf).

Wie komen in aanmerking?#

Je kunt de stakingsaftrek claimen als:

• Je ondernemer bent onder Nederlands belastingrecht (het urencriterium of een soortgelijke test hebt gehaald).
• Je je eenmanszaak of maatschap beëindigt.
• Je minstens 1 jaar actief bent geweest voordat je stopt.

De aftrek is automatisch—je hoeft niet apart aan te vragen. Het verlaagt gewoon je belastbare stakingswinst op je eindaangifte.

De belasting spreiden: de stakingslijfrente#

Zelfs na de stakingsaftrek kan je nog flink wat belasting schuldig zijn op stakingswinst. Een stakingslijfrente is een speciale lijfrente waarmee je de belastingbetaling over je hele leven (of een vast termijn) kunt uitstellen.

Hoe werkt het?#

In plaats van de volledige stakingswinst-belasting te betalen in het stopjaar, koop je een lijfrente met een gedeelte van je afwikkelingsgeld. De Belastingdienst staat toe dat je de premie die je in de stakingslijfrente betaalt van dat jaar's inkomen aftrekt. Dit zet een eenmalige belastingrekening om in kleinere aftrekken over komende jaren.

Een uitgewerkt voorbeeld#

Stel je stopt in 2026:

• Stakingswinst: €80.000
• Stakingsaftrek (2026): €30.000
• Belastbaar bedrag: €50.000
• Belasting op 37% marginaal tarief: €18.500

Zonder stakingslijfrente betaal je in 2026 €18.500. Met een stakingslijfrente koop je bijvoorbeeld een €50.000-lijfrente, trek je die af van je 2026-inkomsten, en betaalt de lijfrente je (of je erfgenamen) vervolgens uit over 15–30 jaar. Je spreidt de belasting op die €50.000 over meerdere jaren, waardoor je 2026-rekening sterk daalt.

Belangrijke voorwaarden#

• Je moet de stakingslijfrente in hetzelfde jaar kopen als waarin je stopt of zeer kort daarna (uiterlijk bij de indiening­deadline).
• De premie is aftrekbaar als speciale aftrek in je inkomsten­aangifte.
• De lijfrente moet bij een goedgekeurde aanbieder gekocht worden (meestal bank of verzekeraar).
• Je kunt er geen kopen als je naar een BV overgaat—alleen eenmanszaken en maatschappen kunnen het claimen.

De eindaangifte bij stoppen#

Als je je laatste inkomens­aangifte indient in het stopjaar, moet je:

1. Alle bedrijfsinkomsten aangevenbelasting niet vermeden worden) tot de stoopdatum (pro-rata als je mid-year stopt).
2. Stakingswinst aangeven op een speciaal formulier (de Belastingdienst geeft richtlijnen).
3. De stakingsaftrek toepassen (dit gebeurt automatisch).
4. Eventuele stakingslijfrente-premie aangeven (dit verlaagt het belastbare bedrag verder).

Je dient ook een eindaangifte btw in, waar je rekening mee moet houden hoe je goederen die je behoudt of overdraagt tegen marktwaarde worden gewaardeerd.

Stap voor stap: je bedrijf goed sluiten#

Het bredere proces staat in onze gids uitschrijven als zzp'er. Kort samengevat:

1. Verkoop of beëindig activa: Zet voorraad en uitrusting te koop, of draag ze over aan privégebruik (triggert stakingswinst op marktwaarde).
2. Openstaande facturen innen: Zorg dat alle onbetaalde klantfacturen voor de sluiting zijn afgerekend.
3. Schulden afbetalen: Betaal alle openstaande zakelijke leningen en leveranciersfacturen.
4. Administratie netjes opbergen: Archiveer zeven jaar facturen, bonnen en boeken (wettelijk verplicht).
5. Inschrijven als beëindigd bij KVK: Dien de stopbericht in, dit triggert je eindtax returns.
6. Sluitingaangiften indienen: Inkomsten­ en btw-aangiftes voor het stopjaar, inclusief stakingswinst-aangifte en (indien van toepassing) stakingslijfrente-claim.

Een opmerking over de afgeschafte FOR#

Had je nog een oudedagsreserve (FOR) toen deze in 2023 werd afgeschaft, dan werd elk restbedrag stakingswinst en volledig belastbaar. Je kon het uitstel via stakingslijfrente, maar kreeg geen speciale tegemoetkoming. Lees onze gids wat gebeurde er met de FOR voor het volledige verhaal van die overstap.

Je pensioen juist opbouwen als je nog actief bent#

Veel zzp'ers gebruiken hun werkjaren om een pensioen op te bouwen met lijfrente en jaarruimte. Dit spreidt belastingvoordeel over je werkende jaren, zodat je geen grote rekening bij stoppen krijgt. Meer in onze gids voor pensioen opbouwen als zzp'er.

Veelgestelde vragen#

Je bedrijf netjes sluiten en weten wat je verschuldigd bent is een groot moment. Stakingsaftrek en stakingslijfrente zijn er om de overgang gemakkelijker te maken. De sleutel is goed plannen: ken je activa, kies je moment, en dien je eindaangiftes nauwkeurig in. ZZP Belasting helpt je om de impact van sluiting in te schatten en je eindaangiftes met vertrouwen in te dienen.

← Alle artikelen